Aethoch chi i ganu calennig eleni? Mae traddodiadau Blwyddyn Newydd Cymru yn unigryw ac yn gyfoethog. Mae calennig yn arferiad sy’n digwydd ar fore Calan cyn 12 o’r gloch lle mae plant yn mynd o ddrws i ddrws yn canu a dymuno lwc dda i’r trigolion yn y flwyddyn i ddod. Yn hanesyddol, byddai plant a phobl ifanc yn crwydro o dŷ i dŷ ar fore’r Flwyddyn Newydd, yn aml gyda rhodd symbolaidd fel afal wedi’i addurno â chloystr (clymau sidan) a chanhwyllau. Byddent yn perfformio cerddi neu ganeuon arbennig, gan ofyn am roddion bach fel arian, bwyd, neu ddiodydd fel cydnabyddiaeth am eu bendithion a dymuniadau da.
Blwyddyn newydd dda i chi
ac i bawb sydd yn y tŷ;
Dyna yw’n dymuniad ni,
Blwyddyn newydd dda i chi.
Mae’r Fari Lwyd yn draddodiad cyn-Gristnogol lle gosodir penglog ceffyl ar bolyn, wedi’i addurno â rhubanau, a’i gario o ddrws i ddrws. Mae’r sawl sy’n ei gario yn herio trigolion y tai i frwydr o ganeuon ymgom cyn cael ei wahodd i mewn i gael diod.
Hela’r Dryw oedd arferiad ar Noson Ystwyll, lle byddai dynion yn dal dryw a’i gario o ddrws i ddrws mewn bocs pren. Byddai pobl yn talu i weld yr aderyn, gan barhau â thraddodiad â gwreiddiau dwfn mewn chwedlau gwerin.
Mae’r traddodiadau hyn yn adlewyrchu cyfoeth diwylliannol Cymru, gan gyfuno elfennau Cristnogol, paganaidd a gwerin i greu dathliad unigryw.